Η ελληνική διοίκηση γκρεμίζει με κατεπείγουσες διαδικασίες τις δικές της λιγνιτικές μονάδες και πανηγυρίζει για το «επίτευγμα» στην Πτολεμαΐδα ενώ η βιομηχανική Ευρώπη με πρώτη τη Γερμανία, όπως αναλύει χαρακτηριστικά το Bloomberg, επιστρέφει ρεαλιστικά στην ευέλικτη αξιοποίηση του άνθρακα και στη συντήρηση των θερμικών της εγκαταστάσεων για να θωρακιστεί απέναντι στις διακυμάνσεις των τιμών. Μια τέτοια αντίφαση δεν είναι απλώς επικοινωνιακή. Κοστίζει ακριβά και, κυρίως, αποτυπώνεται ωμά στους δείκτες κερδοφορίας της αγοράς ενέργειας, τα λεγόμενα Spark και Dark Spreads. Όταν οι διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου (TTF) και των δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων πιέζουν το κόστος παραγωγής προς τα πάνω, οι μονάδες στερεών καυσίμων γίνονται οικονομικά ανταγωνιστικές και λειτουργούν ως ανάχωμα απέναντι στις ακραίες τιμές χονδρικής. Η Γερμανία κρατά ανοιχτή αυτή τη δικλείδα ασφαλείας. Αντίθετα, η Ελλάδα επέλεξε μια βίαιη, μονομερή απολιγνιτοποίηση, αφήνοντας το σύστημα εκτεθειμένο στο εισαγόμενο φυσικό αέριο και στις διαλείπουσες ΑΠΕ χωρίς επαρκή αποθήκευση, με το επιχείρημα ότι η συνεχής εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και ανεμογεννητριών επαρκεί για μια χώρα με «μικρές ενεργειακές ανάγκες».
Τεχνικά μιλώντας, οφείλει να αναγνωριστεί ότι ο ελληνικός λιγνίτης έχει χαμηλότερη θερμογόνο δύναμη (1.200-2.000 kcal/kg ) σε σύγκριση με τον συνδυασμό εισαγόμενου λιθάνθρακα (hard coal) και εγχώριου γερμανικού λιγνίτη (lignite / Braunkohle) της Γερμανίας (5.500-6.500 kcal/kg και 1.900-2.700 kcal/kg αντίστοιχα). Ωστόσο, αυτός ο περιορισμός χάνει τη σημασία του μπροστά στο ελληνικό παράδοξο. Η Ελλάδα εξορύσσει τον λιγνίτη, τον εξάγει στα Σκόπια όπου καίγεται σε θερμικές μονάδες, και στη συνέχεια εισάγει το παραγόμενο ηλεκτρικό ρεύμα πληρώνοντας ξένο προστιθέμενο κόστος και απώλειες δικτύου. Επίσης, η συζήτηση συχνά θολώνει τα νερά ανάμεσα σε ΔΕΗ και ΥΠΕΝ. Η αλήθεια είναι θεσμικά ξεκάθαρη: η ΔΕΗ δεν λειτουργεί εν κενώ. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι ο μοναδικός φορέας χάραξης εθνικής ενεργειακής πολιτικής, εκείνος που νομοθέτησε την πρόωρη απόσυρση, ενέκρινε τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και έδωσε τις πολιτικές πλάτες για τις κατεδαφίσεις, μετατρέποντας μια σύνθετη τεχνικοοικονομική εξίσωση σε ιδεολογικό δόγμα.
Ακόμη πιο προβληματικά γίνονται τα πράγματα όταν εξετάσει κανείς τα μεγαλόπνοα σχέδια για τη «μεταλιγνιτική» Δυτική Μακεδονία, τα οποία υπόσχονται τη μετατροπή της περιοχής σε κόμβο μεγάλων Data Centers, όπως η μετατρεπόμενη Πτολεμαΐδα V, που θα τροφοδοτούνται από μονάδες φυσικού αερίου, αντλησιοταμίευσης και μπαταριών. Οι αριθμοί αποκαλύπτουν το πραγματικό μέγεθος της οικονομικής επιβάρυνσης. Ένα συγκρότημα Data Centers εγκατεστημένης ισχύος 300 MW (με ρεαλιστικό μέσο συντελεστή χρησιμοποίησης 90%, δηλαδή 270 MW συνεχές φορτίο) απαιτεί αδιάλειπτη ισχύ βάσης 24 ώρες το 24ωρο, 365 μέρες τον χρόνο, καταναλώνοντας περίπου 2,37 TWh ετησίως, δηλαδή το 4,5% έως 5% της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ολόκληρης της χώρας. Με έναν τυπικό συντελεστή απόδοσης σύγχρονης μονάδας φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου στο 58%, απαιτούνται 4,08 TWh θερμικής ενέργειας καυσίμου. Με μέσες τιμές φυσικού αερίου στα 35-40 €/MWh, η χώρα θα αναγκάζεται να πληρώνει επιπλέον 143 έως 163 εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο σε συνάλλαγμα αποκλειστικά για την αγορά εισαγόμενου αερίου, αντικαθιστώντας έναν εγχώριο πόρο μηδενικού συναλλαγματικού κόστους με έναν 100% εισαγόμενο.
Τεχνικά μιλώντας, οφείλει να αναγνωριστεί ότι ο ελληνικός λιγνίτης έχει χαμηλότερη θερμογόνο δύναμη (1.200-2.000 kcal/kg ) σε σύγκριση με τον συνδυασμό εισαγόμενου λιθάνθρακα (hard coal) και εγχώριου γερμανικού λιγνίτη (lignite / Braunkohle) της Γερμανίας (5.500-6.500 kcal/kg και 1.900-2.700 kcal/kg αντίστοιχα). Ωστόσο, αυτός ο περιορισμός χάνει τη σημασία του μπροστά στο ελληνικό παράδοξο. Η Ελλάδα εξορύσσει τον λιγνίτη, τον εξάγει στα Σκόπια όπου καίγεται σε θερμικές μονάδες, και στη συνέχεια εισάγει το παραγόμενο ηλεκτρικό ρεύμα πληρώνοντας ξένο προστιθέμενο κόστος και απώλειες δικτύου. Επίσης, η συζήτηση συχνά θολώνει τα νερά ανάμεσα σε ΔΕΗ και ΥΠΕΝ. Η αλήθεια είναι θεσμικά ξεκάθαρη: η ΔΕΗ δεν λειτουργεί εν κενώ. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι ο μοναδικός φορέας χάραξης εθνικής ενεργειακής πολιτικής, εκείνος που νομοθέτησε την πρόωρη απόσυρση, ενέκρινε τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και έδωσε τις πολιτικές πλάτες για τις κατεδαφίσεις, μετατρέποντας μια σύνθετη τεχνικοοικονομική εξίσωση σε ιδεολογικό δόγμα.
Ακόμη πιο προβληματικά γίνονται τα πράγματα όταν εξετάσει κανείς τα μεγαλόπνοα σχέδια για τη «μεταλιγνιτική» Δυτική Μακεδονία, τα οποία υπόσχονται τη μετατροπή της περιοχής σε κόμβο μεγάλων Data Centers, όπως η μετατρεπόμενη Πτολεμαΐδα V, που θα τροφοδοτούνται από μονάδες φυσικού αερίου, αντλησιοταμίευσης και μπαταριών. Οι αριθμοί αποκαλύπτουν το πραγματικό μέγεθος της οικονομικής επιβάρυνσης. Ένα συγκρότημα Data Centers εγκατεστημένης ισχύος 300 MW (με ρεαλιστικό μέσο συντελεστή χρησιμοποίησης 90%, δηλαδή 270 MW συνεχές φορτίο) απαιτεί αδιάλειπτη ισχύ βάσης 24 ώρες το 24ωρο, 365 μέρες τον χρόνο, καταναλώνοντας περίπου 2,37 TWh ετησίως, δηλαδή το 4,5% έως 5% της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ολόκληρης της χώρας. Με έναν τυπικό συντελεστή απόδοσης σύγχρονης μονάδας φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου στο 58%, απαιτούνται 4,08 TWh θερμικής ενέργειας καυσίμου. Με μέσες τιμές φυσικού αερίου στα 35-40 €/MWh, η χώρα θα αναγκάζεται να πληρώνει επιπλέον 143 έως 163 εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο σε συνάλλαγμα αποκλειστικά για την αγορά εισαγόμενου αερίου, αντικαθιστώντας έναν εγχώριο πόρο μηδενικού συναλλαγματικού κόστους με έναν 100% εισαγόμενο.