Θ.Τζήμερος: Αυτοκτονούμε συμπεριληπτικά. Δόμνα, λυπήσου μας !

Το Υπουργείο ονομάζεται "Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας". Το "Οικογένειας" έρχεται δεύτερο. Τι κι αν στο πρώτο τρίμηνο του 2026, στους 760 από τους 884 ΟΤΑ της χώρας δεν γεννήθηκε ούτε ένα παιδί… Προέχει το "Κοινωνικής Συνοχής". Κι επειδή η κοινωνία μας δεν έχει τον βαθμό συνοχής που θα έπρεπε, η κα Υπουργός έχει πολλές ιδέες για να τον πετύχουμε.

Μία από αυτές είναι να φοιτήσουν στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο άστεγοι και Ρομά, με υποτροφία του Υπουργείου της. Πολύ λογικό. Διότι τι του λείπει του άστεγου και του Ρομά; Ένα πτυχίο στον "Ελληνικό Πολιτισμό". Έπειτα, θα έχει συμφοιτητές όλον τον καλόν τον κόσμο: βουλευτές, υπουργούς, δημοσιογράφους. Να τη η συνοχή! Εκεί που ο άλλος είναι άστεγος (κυριολεκτικά, όχι πολιτικά) μπορεί να βρεθεί μέχρι και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος. Επιπλέον, οι "κυνηγοί του χαλκού", θα μάθουν για την Εποχή του Χαλκού και την τεχνολογία χύτευσης των αρχαίων, που ήταν πιο προχωρημένη από τα ανοιχτά καμίνια στον Ασπρόπυργο. Κάποιο όφελος θα έχουν, κι αυτοί και η κοινωνία. Βέβαια, τα δίδακτρα τα πληρώνει ο χαλκέντερος φορολογούμενος, δηλαδή εσύ κι εγώ, αλλά αξίζει τον κόπο. 

Το επόμενο όμως μέτρο της κας Υπουργού, είναι όλα τα λεφτά. Ονομάζεται "Σήμα Διαφορετικότητας". Θα απονέμεται, μετά από αυστηρές εξετάσεις, σε όλες τις επιχειρήσεις που θα αποδείξουν ότι έχουν ενσωματώσει στην εταιρική τους κουλτούρα, τη συμπερίληψη. Η κα Υπουργός και οι συνεργάτες της θέσπισαν μια σειρά από κριτήρια. Τα καλύπτει η επιχείρησή σου; Είσαι συμπεριληπτικός και θα πας μπροστά. Δεν τα καλύπτει; Θα βρεις ζόρια. Μπορεί και να βάλεις λουκέτο, διότι, όπως μας ενημέρωσε στην παρουσίαση της μεγαλοφυούς ιδέας, μια συνεργάτρια (έτσι δεν λέγεται στη σοσιαλιστική φεμινιστική διάλεκτο;) της κας Υπουργού, οι συμπεριληπτικές επιχειρήσεις τα πάνε καλύτερα από τις άλλες. Βέβαια, οι έρευνες λένε το αντίθετο, αλλά όταν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τη φαντασίωση μιας Υπουργού, ποιος έχει άδικο; Φυσικά, η πραγματικότητα. Κι επειδή το κράτος διαλέγει πριν από σένα για σένα, και οι Υπουργοί ξέρουν καλύτερα τις ανάγκες του ιδιωτικού τομέα, ιδιαίτερα όσοι, όσες και όσα δεν έχουν κολλήσει ούτε ένα ένσημο σ΄ αυτόν, δεν θα σε άφηναν ποτέ να διακινδυνέψεις με μη συμπεριληπτικά μοντέλα. Για το καλό σου γίνεται όλο αυτό, δεν πιστεύω να μην το εκτιμάς;

Η ιδέα παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Βιοτεχνικό Επιμελητήριο, αλλά όπως ισχύει με όλες τις μεγάλες ιδέες, δεν αφορά μόνο τις βιοτεχνίες. Αφορά τους πάντες. Όμως, επειδή οι βιοτεχνίες δεν έχουν πολλούς εργαζόμενους, γι’ αυτό το όριο συμμετοχής ορίσθηκε στους 12 εργαζόμενους και πάνω. Γιατί στους 12 και όχι στους 10; Ε, σιγά την επιχείρηση με 10 εργαζόμενους. Ενώ με 12, διαθέτει μια άλφα υπόσταση. Πώς λοιπόν φαντάζονται τη συμπεριληπτική επιχείρηση εκεί στο "Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής"; Θα πρέπει να έχει τουλάχιστον: 3% αλλοδαπούς, 5% νέους έως 24 ετών, 25% 55-65 ετών, 3% 65 ετών και άνω, 1% άγαμους/ες με παιδί ή παιδιά, 1% τρίτεκνους, 1% πολύτεκνους (από 4 παιδιά και πάνω) και 45% γυναίκες.

Υποθέτω ότι στους άγαμους/ες υπάγονται και οι χωρισμένοι/ες και οι χήροι/ες. Για τους εν διαστάσει δεν λέει τίποτε το πρόγραμμα. Δεν διευκρινίζει επίσης τι γίνεται αν αλλάξει το status των εργαζομένων. Έχεις μια επιχείρηση με 200 εργαζόμενους και 2 είναι άγαμες με παιδί. Το πιάνεις το 1% και παίρνεις το "Σήμα". Τον άλλον μήνα παντρεύεται η μία. Το χάνεις το "Σήμα"; Θα πρέπει να εμποδίσεις τον γάμο; Να την απολύσεις και να ψάξεις για άλλη άγαμη μητέρα; Επίσης, τι συμβαίνει αν στις γυναίκες είσαι οριακά στο 45% και η Δήμητρα σού ανακοινώσει ότι άλλαξε φύλο και πλέον λέγεται Μήτσος; Αν την απολύσεις, για να προσλάβεις γυναίκα, κάνεις διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. Χάνεις το "Σήμα". Αν την κρατήσεις, πέφτεις από το 45%. Πάλι χάνεις το "Σήμα". Περιμένουμε διευκρινιστική εγκύκλιο. Μια λύση θα είναι να ψάξεις στο προσωπικό, κάποιον να κάνει τo αντίθετο. Σου έχω έτοιμη την ενδοεταιρική καμπάνια: Θες να είσαι "in”; Κάνε outing!

Αρκεί η παραπάνω αναλογία των εργαζόμενων για το "Σήμα"; Όχι! Η Δόμνα με την παρέα της θα σου πουν και πώς θα κάνεις κουμάντο στην επιχείρησή σου. Άκου λοιπόν. Από αυτούς, πρέπει σε θέσεις στελεχών (εποπτείας & διευθυντικές), να βρίσκονται τουλάχιστον 1% αλλοδαποί, 1% άγαμοι με παιδί/ά, 1% τρίτεκνοι, 1% πολύτεκνοι και 33% γυναίκες. Για τους τρίτεκνους, το Κριτήριο 4 του Άξονα 2, αναφέρει επί λέξει: "απασχόληση εργαζομένων με αριθμό παιδιών που ισούται με 3". Κάποιος απλός άνθρωπος, του συρμού, θα έγραφε: "Απασχόληση τρίτεκνων" ή "απασχόληση εργαζομένων με 3 παιδιά". Αλλά οι κεϊμπριτζιανοί ομιλούν αλλέως πως: "Mε αριθμό παιδιών που ισούται με 3". Θα έλεγαν για τον ΟΠΕΚΕΠΕ: "Με αριθμό κατηγορούμενων βουλευτών και υπουργών που ισούται με 13". Άλλο επίπεδο!

Έδειξα τα ποσοστά αυτά στον γιο μου, που πάει 6η Δημοτικού, και μου λέει "μπαμπά, πώς θα βγει ποσοστό 1% στους 12 εργαζόμενους; Θα έχουν 0,12 του εργαζόμενου;" Ήμουν έτοιμος να απαντήσω στα "γαλλικά" για… τα υπουργεία τους, αλλά προτίμησα να τον καθησυχάσω λέγοντας ότι κοτζάμ Υπουργίνα με διδακτορικό από το Κέιμπριτζ, και με τόσους συνεργάτες από τη δεξαμενή των αρίστων, κάποιον τρόπο θα έχει βρει. Φοβάμαι ότι δεν τον έπεισα.

Μετά έπεσε το μάτι μου στα ποσοστά των στελεχών, τα οποία ορίζονται, όχι επί του συνόλου των στελεχών, αλλά επί του συνόλου των… εργαζομένων, και έκανα γρήγορα scroll down, για να μην προφτάσει να το δει το 11χρονο, γιατί θα ξεκαρδιζόταν στα γέλια, και δεν είναι σωστό τα παιδιά να χάνουν την εμπιστοσύνη τους σε μια τόσο εμπνευσμένη και καινοτόμα κυβέρνηση. Να το διευκρινίσω, γιατί μπορεί να διαβάζετε βιαστικά και να μην το πιάσατε αμέσως. Η προκήρυξη λέει (Πυλώνας 2) "ΑΞΟΝΑΣ 2: Η ΕΡΓΑΣΙΑΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ: Σε αυτόν τον Άξονα αξιολογείται, από ποσοτική άποψη, η εργασιακή εξέλιξη, όπως αποτυπώνεται η συμμετοχή κατηγοριών εργαζομένων σε θέσεις ευθύνης." Άθλια Ελληνικά: "όπως αποτυπώνεται στη συμμετοχή" θα πεις. Επιπλέον, η εξέλιξη, απ’ όσα ξέρουμε, φαίνεται όταν έχεις δύο τουλάχιστον εικόνες της επιχείρησης, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Εδώ αποτυπώνεται μία. Αλλά, ας μην κολλήσουμε σε λεπτομέρειες - αυτό τους ήρθε να γράψουν, αυτό έγραψαν. Άλλωστε, γενικά στην κυβέρνηση των αρίστων ονομάζουν εξέλιξη τη στασιμότητα. Έλα, όμως, που παρακάτω λέει: "Άξονας 2, Αποδεκτό όριο (%) συμμετοχής στο σύνολο των εργαζομένων". Δηλαδή στους 100 εργαζόμενους ζητάει να υπάρχουν 33 διευθυντικά στελέχη, γυναίκες! Είμαι σίγουρος ότι δεν εννοούσαν αυτό. Όμως έτσι συμβαίνει με όλες τις μεγάλες διάνοιες: προσηλωμένες στο όραμα, μπερδεύονται στα μικροπράγματα.

Δεν είδα πουθενά ποσόστωση με κριτήρια σεξουαλικού προσανατολισμού, και ανησυχώ ότι η συμπεριληπτικότητα δεν θα είναι πλέρια. Υποθέτω ότι αυτά θα προστεθούν στη δεύτερη φάση, μια και το πρόγραμμα είναι πιλοτικό. Διότι, τι διάολο συμπεριληπτικός είσαι αν δεν έχεις στους εργαζόμενους τουλάχιστoν 3% gay, 5% lesbian, 1% trans, 1% queer, 1% non binary, 1% "δεν ξέρω ποιος/α/ο είμαι και πού πηγαίνω"; Προτείνω να συμπεριληφθούν και άλλα κριτήρια, που θα αφορούν εκτός από την κοινότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ και αυτή των straight+. Εκεί να δεις ποικιλομορφία. Μια ιδέα δίνω, ας την επεξεργασθούν τα στελέχη του Υπουργείου: 10% "λιώνω από ζήλια", 5% swingers, 20% "να κι αν πάει με άλλον/η, να κι αν δεν πάει". Σε τρίτη φάση μπορούμε να συμπεριλάβουμε στάσεις και πρακτικές: 30% "ιεραποστολικό", 20% "69", 50% "doggy style", 10% "ομαδικό", 2% "BDSM" κ.λπ. Έτσι προοδεύουν οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι γίνονται μια οικογένεια, τι θαρρείτε; 

Η προκήρυξη δεν διευκρινίζει τι ισχύει αν στο ίδιο πρόσωπο συνυπάρχουν πολλές από τις ζητούμενες ιδιότητες. Αν δηλαδή έχεις μια εργαζόμενη, αλλοδαπή, άγαμη, κάτω των 24 ετών, με 4 παιδιά, παίζει και στις 4 κατηγορίες; Ούτε το αν θεωρείται συμπεριληπτική μια επιχείρηση που κυριαρχείται από γυναίκες, όπως συμβαίνει για παράδειγμα σε κάποιες που φτιάχνουν ρούχα, γλυκά του κουταλιού ή απονέμουν δικαιοσύνη. Μολονότι οι νόμοι για την ποσόστωση φροντίζουν να κρατούν τα προσχήματα, και μιλούν για ποσοστό του υποεκπροσωπούμενου φύλου, η Δόμνα λέει, φόρα παρτίδα, "≥45% γυναίκες". Η συμπερίληψη δεν συμπεριλαμβάνει άντρες;

Πάντως, επειδή όλες οι επιχειρήσεις ενθουσιάστηκαν με το "Σήμα", και θέλουν διακαώς να το αποκτήσουν, φίλοι που έχουν κατασκευαστικές εταιρείες έβαλαν αγγελίες για χειρίστριες κομπρεσέρ, χτίστριες, καλουπατζούδες, μπετατζούδες, πλακατζούδες, ηλεκτρολόγισσες και υδραυλικίνες. Αν έχετε γνωστές σας που θέλουν να κάνουν καριέρα σ΄ αυτόν τον πολλά υποσχόμενο τομέα, ενημερώστε τες. Μεγάλη ζήτηση έχουν επίσης νταλικιέρισσες και μπουλντοζιέρισσες.

Μετράς λοιπόν τα ποσοστά και διαπιστώνεις ότι σου λείπει το 1% εργαζόμενου/ης με 4 παιδιά και πάνω. Και θες να το καλύψεις. Τι θα κάνεις; Η λογική λέει πως θα βάλεις μια αγγελία: "Ζητείται πολύτεκνος/η (4+ παιδιά) για την τάδε θέση". Μην το κάνεις, την πάτησες! Διότι η Δόμνα λέει άλλα, στο 3ο Κριτήριο, του Άξονα 3 του Πυλώνα 1: "Οι αγγελίες πρόσληψης δεν ζητούν πληροφορίες που δεν σχετίζονται με τα καθήκοντα (π.χ. φύλο, ηλικία, οικογενειακή κατάσταση, θρησκεία, κ.ά.)" Σχετίζεται με τα επαγγελματικά καθήκοντα η ιδιότητα του πολύτεκνου; Όχι! Σχετίζεται όμως με το "Σήμα". Αν λοιπόν βάλεις αγγελία για πολύτεκνο, το χάνεις το "Σήμα", διότι παραβιάζεται κριτήριο του "Σήματος"! Αν δεν βάλεις, πάλι το χάνεις, γιατί δεν έχεις πολύτεκνο στη δουλειά. Περιμένουμε διευκρινιστική εγκύκλιο. Μέχρι να εκδοθεί, προτείνω να βάλεις μια γενική αγγελία "Ζητείται υπάλληλος για την τάδε θέση" και, σε όσους έρχονται, να ρωτάς, για ξεκάρφωμα: "Και πώς τα καταφέρνετε στο σπίτι με 4 παιδιά;". Αν απαντήσει με απορία "Μα, δεν έχω 4 παιδιά!", προχωράς στον επόμενο. Κάποια στιγμή θα τον βρεις τον/την τετράτεκνο. Τώρα που το ξανασκέφτομαι, και το "ζητείται χειρίστρια κομπρεσέρ" απαγορεύεται, διότι αναφέρεται το φύλο. Να ειδοποιήσω τους φίλους να το αλλάξουν σε "Ζητείται χειριστής ή χειρίστρια ή χειρίστριο (non gender) κομπρεσέρ". Αν είσαι υπομονετικός και ζεν, τα επόμενα 20 χρόνια θα σκάσει μύτη και κάποια κυρία με την ειδικότητα. 

Έχεις τώρα τη σωστή ποσοστιαία αναλογία εργαζομένων και στελεχών. Αρκεί για το "Σήμα"; Όχι βέβαια! Πρέπει να υιοθετήσεις και μια σειρά από συμπεριφορές. Μία από αυτές δείχνει τη βαθειά χριστιανική πίστη που χαρακτηρίζει το "Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Κάτι Ακόμα", και οφείλουμε να την πιστώσουμε στην κα Υπουργό, διότι σε εποχές υλισμού στηρίζει την πνευματικότητα. Έχει ο εργαζόμενος νυχτερινή βάρδια και θέλει να πάει στον Εσπερινό; Θα του δώσεις άδεια. Το ίδιο και στον Όρθρο. Θέλει να πεταχτεί στο διπλανό εκκλησάκι να ανάψει ένα κερί; Θα φροντίσεις να έχει διάλειμμα. Θέλει να διαβάσει κανα-δυό κεφάλαια από την Αγία Γραφή, το Ψαλτήρι ή τον Συναξαριστή; Ξανά διάλειμμα. Αυτό κατάλαβα εγώ όταν είδα το Κριτήριο 12-ε στον Άξονα 3, του Πυλώνα 1: "Σεβασμό στον προσωπικό χρόνο (δικαίωμα αποσύνδεσης, περιορισμός υπερωριών, παροχή διαλείμματος ή άδειας για θρησκευτικούς λόγους κ.α.)". Δεν πιστεύω διαβάζοντας για "παροχή διαλείμματος ή άδειας για θρησκευτικούς λόγους", να σκέφτηκες τίποτε άλλο και κάποιους άλλους, ε; Βέβαια, μια απορία την έχω: αφού το Κριτήριο 3, του Άξονα 3, του Πυλώνα 1, απαγορεύει στον εργοδότη να ρωτάει για τη θρησκεία του υποψήφιου για πρόσληψη, διότι δεν σχετίζεται με την εργασία, πώς μετά η θρησκεία φτάνει να σχετίζεται τόσο, που να διεκδικεί ειδικές άδειες και διαλείμματα; Και πώς δεν σχετίζεται με την εργασία μια θρησκεία που επιβάλλει σε κάποιον να προσεύχεται 5 φορές τη μέρα, από 15 λεπτά τη φορά, να αρνείται, αν π.χ. δουλεύει σε supermarket, να χτυπήσει στο ταμείο αλκοόλ και χοιρινό ή να τοποθετήσει αυτά τα προϊόντα από την αποθήκη στα ράφια, και επί έναν μήνα τον κρατάει όλη τη μέρα νηστικό και διψασμένο; Και κάτι ακόμα. Αφού το Υπουργείο προσπαθεί να ενσωματώσει τη διαφορετικότητα στη συμπερίληψη, η πιο σωστή ονομασία για το "Σήμα" δεν είναι "Διαφορετικότητας" αλλά "Συμπερίληψης". Και στα φραγκολεβαντίνικα του διαδικτύου: SimaSymperilipsis. Για συντομία: SS. Το θυμάσαι κι ευκολότερα.

Δόμνα, λυπήσου μας! Είναι που είναι υποχρεωμένες οι ελληνικές επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν το πιο εχθρικό περιβάλλον προς το επιχειρείν στον κόσμο, μην τις φορτώνεις άλλο και με τις εγκληματικές ηλιθιότητες της ESG – DEI ατζέντας! Δεν θα έχει καλή κατάληξη αυτό. Δεν ξέρω αν σας το έμαθαν στο Κέιμπριτζ, αλλά "Σήμα" λέγεται και το νεκροταφείο.

Υ.Γ. 1 Στην κατάταξη TMF Global Business Complexity Index, η Ελλάδα, το 2019, ήταν πρώτη (δηλαδή η πιο πολύπλοκη χώρα για επιχειρήσεις) παγκοσμίως. Μετά από μια μικρή βελτίωση το 2020 (5η) και το 2021 (13η), το 2022 ήταν 6η, το 2023 2η, και τις χρονιές 2024 και 2025 ξανακατακτήσαμε επάξια την πρώτη θέση στον κόσμο! Οι κύριοι λόγοι που αναφέρει το TMF είναι: 

• Συχνές και πολυάριθμες αλλαγές στη νομοθεσία (ιδίως στη φορολογία και τα λογιστικά). 
• Πολυπλοκότητα σε θέματα ανθρώπινου δυναμικού, μισθοδοσίας και συμμόρφωσης. 
• Γραφειοκρατία και δυσκολίες στην πρακτική εφαρμογή κανονισμών. 

Και με τις προσπάθειες των αρίστων, όπως το εν λόγω "Σήμα Διαφορετικότητας", μας βλέπω να την καβατζώνουμε για πολλά χρόνια ακόμα.

Υ.Γ. 2 Μόνο προαιρετικό δεν είναι το "Σήμα Διαφορετικότητας". Έτσι ξεκινούν όλα. Μετά γίνονται κανονισμοί της Ε.Ε., όπως η Οδηγία Gender Balance on Corporate Boards (2022/2381) που ισχύει υποχρεωτικά για όλες τις εισηγμένες εταιρείες: 40% του υποεκπροσωπούμενου φύλου (δηλαδή γυναίκες) στους non-executive directors, ή 33% σε όλα τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου. Ήδη στην επιχειρηματική slang δημιουργήθηκαν οι ειρωνικοί όροι "DEI hire”, "Token Woman” και "Quota Queen” για όσες τοποθετούνται σε αυτές τις θέσεις, ενώ δεν τις αξίζουν, μόνο για την ποσόστωση. Μέτρο, που προσβάλλει ευθέως όλες τις γυναίκες και ιδιαίτερα όσες βρίσκονται ήδη σε Δ.Σ. επειδή το αξίζουν. Στο ενδιάμεσο, μαθαίνεις ότι αν δεν πας με τα νερά της woke παράνοιας, θα "φας πόρτα". Πρώτα από τα ευρωπαϊκά προγράμματα (σε πολλά από αυτά υπάρχουν υποχρεωτικά περιβαλλοντικά κριτήρια ή bonus βαθμολογίας για ESG επιδόσεις) και μετά από τις τράπεζες, που ενσωματώνουν όλο και περισσότερο τα κριτήρια ESG στην πιστοληπτική αξιολόγηση, ακόμα και στην τιμολόγηση δανείων, με την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών – EBA. Υπάρχουν ήδη "sustainability-linked loans" (SLLs) που εξαρτούν το ύψος του επιτοκίου από την επίτευξη συγκεκριμένων ESG στόχων! Δίνεις άδειες για θρησκευτικούς λόγους; Χαμηλό επιτόκιο. Δεν δίνεις; Τοκογλυφικό!